ترک در ساختمان

ترک در ساختمان

ترک در ساختمان

پیدایش ترک در ساختمان (Occurrence crack building)

افت پی بر اثر عواملی همچون رطوبت و فشارهای وارده از طبقات ، بی مقاومتی خاک و عملکردهای آن پیش می آید . همچنین نوع مصالح مصرفی و اجرای غیر فنی ، سبب نشست های پی می شود . در مجموع ، بر اثر حرکات زمین ، اسکلت بنا حرکت می کند و شکست های مختلف که شامل ترک های عمیق و یا معمولی و در مواردی به شکل مویی است ، نمایان می شود.

موقعیت ترک
ترک های عمیق : این ترک ها گاهی به طور دائمی به وجود می آید و دلیل آن نشست مرتب پی است که در این صورت ، بودن ساکنان در ساختمان خطرناک است.
ترک های ثابتمعمولا پس از نشست پی ، تحرک ساختمان کم می شود. این پدیده بر اثر قطع رطوبت و فشرده شدن سطح زیر پیش می اید. در نتیجه ، شکست و افت دیوارها و اسکلت بنا نیز متوقف ، و حالت ترک ثابت می شود.
موی ترک های معمولی : این ترک ها در اثر افت های کوچک در اسکلت بنا و به واسطه نیروها و در مواردی به علت نوع مصالح اندود به وجود می ایند. رطوبت ، انقباض و انبساط حاصله در مقابل خشک شدن سطوح مرطوب ، باعث ایجاد ترک های مویی می شود.

ترک در ساختمان

حالت های ترک 
ترک را به شکل های مختلف می توان آزمایش کرد. نوع خطرناک و بدون خطر آنها را به شکل های زیر می توان شناسایی کرد:
الف) بند دو قسمت دیوار را که بر اثر ترک های عمیق از یکدیگر جدا شده اند ، با گچ دستی طوری کف کش می کنیم که ملات فقط دو قسمت جدا شده را پوشش دهد ؛ یعنی در ترکها نفوذ نکند.
پس از خودگیری و خشک شدن ملات گچ ، چنانچه از دیوار جدا شود ، اسکلت در حال نشست و افت کامل است که باید در مورد آن با احتیاط رفتار کرد.

ب) در موارد ذکر شده در بالا ، می توان روی ترک دو قسمت جدا شده دیوار را نوار کاغذی از جنس کاهی نازک به ابعاد ۳۰*۳ سانتیمتر به شکل ضربدر (*) با پونز نصب کرد. چنانچه کاغذ پاره شود ، شکست و نشست در ساختمان بسیار خطرناک می باشد. در این صورت ، ساختمان باید از سکنه خالی شود.

ج) در نشست های خطرناک ، کلاف پنجره بر اثر نیروی فشار ، اهرم و دفرمه می شود . به علت بالا بودن ضریب شکنندگی ، شیشه پنجره ها ترک می خورند و می شکنند.

د) در افتهای مداوم پی و مواقع سکوت ، صداهای ” تک تک ” که حاصل ترک مصالح و بویژه اجرکاری است ، شنیده می شود.

روش تعمیر ترک ها 
همانطور که گفتیم ، بر اثر نشست ، ترک هایی به وجود می آید که برخی از آنها مویین و ریز هسنتد . با خالی کردن اطراف آنها و با ” کشته کشی ” و کشیدن پنبه آب روی سطوح ترکهای مویین آنها گرفته و آماده نقاشی می شوند.

ترکهای نیمه عمیق 
بر اثر حرکت پذیری سقف توفال که از انقباض و انبساط رطوبت و حرارت حاصل می شوند . ترکهایی به وجود می آید . این ترکها را با نوک کاردک و ماله خالی می کنیم و پس از ” آماده کشی ” و پرداخت کشته و پنبه زنی ، ترکها را می گیریم و آماده نقاشی میکنیم.

ترکهای عمیق 
اطراف ترک را با تیشه می تراشیم و سپس درز آن را کاملا خالی می کنیم. کار بردن گچ دستی و کف کش کردن ، درون ترک را پر و سطح آن را با گچ آماده صاف می کنیم . سپس با گچ کشته و پنبه اب ، سطح آن را کاملا پرداخت و آماده نقاشی می کنیم.

توجه شود : چون سطح کشته کشی در بعد بیشتری انجام می شود تا خطر کپ کردن به وجود نیاید ، بابد اصولی را به کاربرد تا سطح ترک از اطراف به شکل پخ از گچکاری و اندود برداشته شود تا عمق ترک در سطحی عریض پیوند شود. به این عمل اصطلاحا ” پرداخت کردن ، کشته و همسطح کردن با زمینه در گچکاری قدیمی ” می گویند.

ترک در ساختمان

ترک در تقاطع دیوار 
دیوارها بر اثر نداشتن پیوند با هشت گیر ترک می خورند . در مواقعی نشست و شکست دیوارها ، ترکها کاملا باز و رویت می شوند . در بعضی موارد ، این ترکها بسیار عمیق هستند ؛ به طوری که می توان دست را در درون آنها حرکت داد . در این حالت ، چنین عمل می کنیم :

۱- سطح ترک را از دو طرف کاملا با تیشه می تراشیم ، و پس از جارو ، سطوح آن را کاملا مرطوب می کنیم .
۲- چنانچه لازم باشد ، کنارهای ترک را با قلم و چکش چند سانتیمتر بازتر می کنیم تا نشست گچ با عمق بیشتری انجام شود.
۳- ملات گچ تیزون را شلاقی در درون ترک می کوبیم تا سطح ترک کاملا پر شود.
۴- پس از پر کردن ترک به شکل سرتاسری و کف کش کردن گچ تیزون ، اندود گچ و خاک را اجرا می کنیم.
۵- در صورت نیاز ، ترک را شمشه گیری می کنیم تا در سطح گچکاری یکنواختی به وجود آید.
۶- با گچ آماده و سپس گچ کشته ، سطح اندود را ” سفیدکاری” می کنیم و با پنبه آب زدن برای پرداخت ، گچکاری را خاتمه می دهیم.

توجه شود: چنانچه در محل تقاطع دیوار دیوار ابزار گرد زده شود ، یعنی ماهیچه به وجود آید ، ترک مجددی پیش نخواهد آمد .

ترک در ساختمان

ترک در نعل درگاه
به علتهای زیر ، نعل درگاه و سطح زیر آن می شکنند :
الف) در اثر نشست ستون زیر نعل درگاه ، به علت اهرم شدن آن ، برش افقی به وجود آید.

ب) برشهای عمودی به خاطر وجود پیوند و اثر نیروهای فشاری در امتداد تیر نعل درگاه و برشهای طولی بعد از مقدار گیر نعل درگاه به وجود می آید که در هر دو حالت ، جداره ترک ها را می تراشیم ، باز می کنیم و سپس گرد آن را می گیریم . سپس ، محل مرطوب شده را با اصطلاحا گچ تیزون ( زودگیر) پر می کنیم و زمینه را با کشته کشی آماده می سازیم و سپس ترکها را به ترتیب ترمیم و تعمیر می کنیم.

پیوند در ترکهای عمیق
چنانچه ترک عمیق باشد ، رجهای بریده شده را از دو طرف به اندازه یک نیمه ، خالی می کنیم و با به کاربردن ملات مرغوب و اجرهای راسته مقاوم ، سطح ترک را در عرض دیوار با رعایت پیوند ، کامل می گیریم و سپس مبادرت به اندودکاری می کنیم. در این صورت ، اثر ترک کلی محو می شود. در بعضی موارد ترک به حدی است که از بیرون نور و اشیا قابل رویت می شود .

به طور مسلم ، این ترک و شکست و نشست از پی شروع می شود و تا بالاترین قسمت ساختمان ادامه می یابد که برای تعمیر آن ، به اینصورت عمل می کنیم : مسیر ترک را در کف سازی دنبال می کنیم و با برداشتن کف سازی به پی می رسیم . تعمیر از پی شروع می شود . پس از کرسی چینی ، جداره ترک را جهت به وجود آوردن پیوند خالی می کنیم . پس از بنایی ترک مذکور ، در عمق دیوار اندود و سفیدکاری انجام می دهیم.

ترک در ساختمان

رفع ترک اطراف ستون های فلزی
در اجرای اسکلت فلزی کنار ستون فلزی ، هر ۶۰ سانتیمتر ، میلگرد با برگشت به صورت L خوابیده به نام علمی کیلیبس به معنای گیره ، چفت و بست ، پهلو گرفتن و سفت کردن است . آهنگر اسکلت ساز آن را اصطلاحا کلمس می گوید . حدودا به قطر نمره ۱۶ میلیمتر و به طول ۵۰ سانتیمتر و برگشت ( گونیا زاویه ۹۰ درجه ) حدود ۱۲ سانتیمتر پا جوش به قطر کافی اتصال می شود. این اجرا دیوار آجری را با ستون فلزی به طور اصولی پیوند و اتصال می دهد. اجرای اصولی این روش به این شرح است که کیلیپس را به دو ستون مقابل و در راستای یکدیگر جوش می دهیم . سپس ، با میلگرد راستای هم قطر و با رعایت اورلپ به دو کیلیپس جوش می دهیم . توجه گردد که چنانچه فاصله دو ستون فلزی مقابل از ۳ متر بیشتر باشد ، باید از وجود وادار ، فلزی مانند سپری جهت نصب بین دو ستون استفاده کنیم. سپس ، کیلیپس گذاری بین ستونها و وادار را در راستای یکدیگر انجام دهیم . سپس هم سفتکاری دیوار را اجرا کنیم. باز هم توجه گردد که چنانچه فاصله تیر زیرین و تیر فوقانی در قاب ، مرتفع و بیشتر از ارتفاع ۳ متر باشد ، باید از وجود تیر فرعی غیر باربری مانند نبشی استفاده نماییم . به طور مسلم ، اتصال تیر فرعی با وادار و اجرای کلیپس گذاری در مجموعه ذکر شده ، سفتکاری را با اسکلت فلزی کاملا درگیر می سازد. با این روش اولا وجود ترکها در موقع نشست از بین خواهد رفت ؛ ثانیا در مقابل زلزله و تحرکات زمین ، دیوارهای ساختمان و به خصوص دیوارهای خارجی نگهداری می شوند که از برای تعمیر چنین عمل می کنیم :

۱- سطح اندود رویه ، آستر روی ستون و دو دیوار متصل به ستون فلزی را به عرض ۱۰۰ سانتیمتر و در شرایط محدود حتی به عرضی کمتر ، جمع آوری می کنیم .
۲- به فاصله و ارتفاع هر ۶۰ سانتیمتر از دو دیوار ، کناره ستون را در یک رج افقی به اندازه ۵۰ سانتیمتر خالی می کنیم.
۳- عمل کلیپس گذاری را در دو رج خالی شده با ستون فلزی از میلگرد حداقل نمره ۱۶ با جوش مطمئن و کافی انجام می دهیم.
۴- محل خالی را با ملات مرغوب و آجر نیم لایی آبخور به طور اصولی انجام می دهیم تا شکاف گرفته شود.
۵- پس از جارو زدن سطح تراشیده شده و آب پاشیدن به آن ، میخ سر کج را به فاصله هر ۲۵ سانتیمتر طوری می کوبیم که ۱.۵ سانتیمتر با سطح ستون و سفتکاری فاصله داشته باشد.
۶- توری گالوانیزه به عرض ۸۰ سانتیمتر را توسط سیم آرماتور بندی با قلاب مطمئن و محکم به میخهای سرکج می بندیم .
۷- اندود آستر را طوری انجام می دهیم که توری در وسط ملات قرار گیرد و اندود را مسلح سازد.
۸- پس از آستر ، عمل سفیدکاری و لکه گیری و سپس رنگ و روغن را انجام می دهیم.

با این روشهایی که در بالا توضیح دادیم چنانچه نشست به وجود آید ، دیگر ترک در کناره ستون فلزی به وجود نخواهد آمد.

 ترک در ساختمان

انواع ترکها :
۱. سازه ایی
۲. غیر سازه ایی
معمولا ترکهای با عرض و عمق کم ترکهای غیر سازه ایی هستند و از اهمیت زیادی به لحاظ تخریب ساختمان و خطرات جانی برخوردار نیستند ولی ترکهایی با عرض ۱.۵ تا ۲ میلیمتر و عمق ۱.۵ تا ۲ سانتیمتر ترکهای سازه ایی می باشند.که به لحاظ اهمیت می بایست مورد توجه قرار گیرد که بعضا موجب تخریب و آسیبهای جانی نیز می شوند.
در مواردی که ترک سازه ایی به وجود آمده است، آن عضو ترک خورده می بایست یا تخریب شود و از نو بازسازی گردد و یا اینکه در محل ترک به روش خاص دوخته شود.
انواع ترکهای ساختمان به لحاظ جهت به سه بخش افقی – عمودی – مورب دسته بندی میشوند.

ترک در ساختمان
ترکهای افقی :
ترکهایی که در راستای افق و در طول دیوار ایجاد میگردد ترکهای افقی گویند و معمولا به دو دلیل عمده بوجود می آیند
۱. به هنگام اجرای دیوار، استاد کار می بایست دیوار را تا ارتفاع نیمه از تراز انتهایی اجرا نماید و پس از خشک شدن و گیرش دیوار در مرحله بعد آنرا تا تراز ارتفاعی نهایی برساند.این ناپیوستگی در اجرا موجب نشست گرد و غبار خاک بر روی محل ناپیوسته دیوار می گردد.این گرد و غبار از جنس دانه های رس می باشد که حالت چربی دارند ودر صورتیکه استادکار قبل از اجرای نیمه دوم دیوار محل ناپیوستگی را از گرد و غبار نشوید پس از اجرا احتمال وجود ترک افقی در محل ناپیوستگی بسیار محتمل است.
۲. در صورتیکه دیوار در یک مرحله اجرا شود- طبق روش توضیح داده در بند یک نباشد- دیوار کمانش کرده و یا در اصطلاح دیوار شکم می دهد و موجب ایجاد ترک افقی در دیوار میگردد.

ترک در ساختمان

ترکهای عمودی :
ترکهایی که در راستای ارتفاع دیوار- عمود بر راستای افق- در دیوار ایجاد می شوند ترکهای عمودی نامیده می شوند.هنگامیکه عمق و یا عرض این ترکها زیاد و یا در اعضای دیگر سازه همچون سقف، کف و … ویا اینکه در سنگ قرنیز ادامه داشته باشند به دلیل اینکه ترک سازه ایی می باشد از اهمیت فراوانی برخوردار می باشد.
علل ایجاد ترکهای عمودی :
۱. ترکهای سازه ایی عمودی عمدتا به دلیل نبود شناژ قایم یا کمبود آن و ایجاد فاصله زیاد بین شناژها ایجاد و در اصطلاح عامیانه گویند دیوار کمر میشکند.
۲.در صورتیکه پی زیر دیوار حرکت کند ترکهای عمودی ایجاد مینماید.
۳. در اثر اجرای نادرست هشتگیر در تقاطع دیوارها ترکهای عمودی ایجاد میشود.

ترک در ساختمان

ترکهای مورب :
ترکهایی که معمولا زاویه ۴۵ درجه نسبت به راستای افق دارند، به ترکهای مورب معروف می باشند.این ترکها اغلب در اثر نشست دیوار ایجاد شده و نشانه شکسته شدن دیوار میباشد.این نوع از ترک بسیار خطرناک میباشد.
جهت تعیین محل نشست دیوار،ابتدا راستای ترک را معین کرده عمود بر راستای ترک به سمت پایین طرف نشست کرده دیوار را مشخص می نمایید.

ترک در ساختمان

منبع : سایت های عمران ایران و همیار ناظر

لطفا نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایت املاک
سایت املاک
بالا